Fragment maszynopisu Edmunda Rogalskiego pt. „O mieście Kłecku”, przedstawiający rozwój kłeckiego podgrodzia oraz jego późniejsze zanikanie uwarunkowane poszukiwaniem nowego bardziej korzystnego miejsca mieszkalnego.

„Typowe i powszechne dla Wielkopolski położenie podgrodzia na płaskiej moczarowatej powierzchni terasy zalewowej i niecki, w klasycznej wprost postaci ukazuje nam je odkopane  w 1937 r. podgrodzie w Kłecku.

W innych rejonach Polski natomiast powstawały podgrodzia na:

– skraju wyspy lub wzgórza

Jeden z tych zasadniczych typów bardzo dobrze obrazuje przykład Kłecka. Odkopane podgrodzie przylegało do grodu od strony południowo – wschodniej. Badania terenowe wykazały, że podgrodzie stanowiło odrębną jednostkę. Było ono bowiem od grodu oddzielone własnym wałem obronnym. Również gród miał od strony podgrodzia swój własny wał obronny od 5 – 6 m szeroki.

Stosunek podgrodzia do grodu jest więc tego rodzaju, że obydwie te jednostki – mimo bezpośredniego sąsiedztwa – stanowiły dla siebie odrębną całość.

Dyktowane to było niewątpliwie względami obronności. Niemniej jednak stosunek jaki zachodzi w Kłecku zdaje się przemawiać za tym, że gród był starszy od podgrodzia. O ile bowiem gród zajmuje małą ale naturalną wyniosłość lub wzniesiony został na usypisku o znacznej wysokości. To podgrodzie zabudowuje się wprost na moczarowatym podłożu wymoszczonym tylko odpowiednio drzewem.

W takich warunkach podgrodzie robi wrażenie osady doczepionej w późniejszych czasach do istniejącego grodu.

Przypadkowe odkrycia w Kłecku przemawiają za tym, że jeśli przy tym typie usytuowania podgrodzia do grodu obydwie jednostki zajmują terasę zalewową lub nieckę jeziorną wówczas podgrodzie znika całkowicie z powierzchni ziemi z chwilą powstania nowej osady, spełniającej te same funkcje ale w innych już warunkach terenowych.

Gród zaś zachowuje swe znaczenie jako siedziba władzy i punkt obronny.

Podgrodzie o tym typie co Kłecko na skutek zmniejszenia się warunków życia gospodarczego musiało ustąpić miejsca nowemu typowi osady o mniej ustronnym położeniu w stosunku do drogi a przede wszystkim posiadającemu lepsze warunki rozwoju na suchszych obszarach terasy dolnej.

I tak w Kłecku powstała poza obrębem podgrodzia otwarta osada o charakterze targowym. Względy obronności żywotnego jeszcze podgrodzia sprawiły, że obok podgrodzia na suchszym obszarze ale naprzeciwległym skraju niecki wzgl. Wełny pojawił się kościół a przy nim osada.

Następnie pomyślny rozwój takiej osady powoduje całkowity zanik podgrodzia. Nie nigdzie indziej, jak właśnie na przykładzie  Kłecka można to najlepiej zaobserwować. Nastąpiło to w XI w”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *